روش اهل بیت در تفسیر متشابهات

✍روش اهل بیت در تفسیر متشابهات

در عیون اخبار الرضا از امام رضا(ع) روایت شده است که: «مَنْ رَدَّ مُتَشَابِهَ الْقُرْآنِ اِلَی مُحكَمِهِ فَقَدْ هُدِی اِلَی صِراطِ مُسْتَقِیمٍ»(هر کس آیه #متشابه_قران را برای فهم، به محکم قرآن ارجاع بدهد بیشک به #صراط_مستقیم رهنمون گشته است.)[۱]

آنگاه فرمود: در اخبار ما نیز متشابهاتی نظیر متشابهات قرآن وجود دارد که باید به #محکمات کلام ما ارجاع داده شود «فِی اَخْبَارِنَا مُتَشَابِهٌ كَمُتَشَابِهِ الْقُرْآنِ فَرُدَّوا مُتَشَابِهَها اِلَی مُحْكَمِهَا وَ لاتَتَّبِعُوا مُتَشَابِهَهَا دوُن مُحْكَمِهَا فَتَضِلُّوا».[۲]

آنچه قابل توجه است این که همۀ قرآن حتی #متشابهات، معنایی دست یافتنی دارند، ولی #متشابهات میبایست در سایۀ #محکمات معنا شود. برخلاف آن چه برخی از مذاهب معتقدند و علم متشابه را تنها مختص خدا میدانند در مکتب #اهل_بیت، امر به توقف در برابر متشابهات نمیشود.[۳]

#راسخون فی العلم

یکی از مباحثی که قرآن پژوهان در مسأله #محکم و #متشابه مطرح نمودهاند آیه ۷ سوره آل عمران است: وَمَا یعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللَّـهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا (ترجمه: با آنکه تأویلش را جز خدا و ریشهداران در دانش کسی نمیداند. [آنان که] میگویند: «ما بدان ایمان آوردیم، همه [چه محکم و چه متشابه] از جانب پروردگار ماست.) اگر در این آیه «وَ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ» عطف به «وَ ما یعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلاَّ اللَّهُ» باشد، #راسخان در علم از #تأویل متشابهات قرآن آگاه هستند، و اگر #استیناف بوده و عطف به قبل از خود نشده باشد راسخان در علم تأویل متشابهات را ندانسته و صرفا به آن ایمان میآورند و میگویند: آمَنّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِندِ رَبِّنا. بیشتر علمای اهل سنت قایلند که متشابه را تنها خدا میداند و باید در آیات متشابه توقف کرد و #راسخان_در_علم، تنها علمشان به #تأویل_قرآن به این جا منتهی میشود که بگویند ما ایمان آوردیم.[۴] اکثر #عالمان_شیعه و برخی عالمان اهلسنت «الراسخون فی العلم» را عطف به «الله» دانسته و آنها را عالم به تأویل متشابهات میدانند و استدلال کردهاند که اگر راسخان در علم مانند سایر مردم علم به تأویل نداشتند چرا قرآن آنها را تمجید کرده است. #شیعیان بر اساس برخی روایات منظور از راسخان در علم را #اهل_بیت میدانند.[۵]

✍پاورقی

۱. مصباح یزدی، قرآن شناسی، ج۲، ص۱۷۳.

۲. قاضی عبدالجبار: المغنی، ج۱۶، ص۳۷۱ و ۳۷۲.

۳. به نقل از آشتیانی: متشابهات القرآن، ص۱۶۰ ـ ۱۶۱.

۴. به نقل از آشتیانی: متشابهات القرآن، ص۱۴۵.

۵. معرفت، التمهید فی علوم القرآن، ۱۴۲۸ق، ج۳، ص۲۱.

http://fmmmm1234.blogfa.com/

https://eitaa.com/joinchat/810418230G5eba04cf8d

الهیات علوم قرآن و حدیث...